Przygotowanie do nauki pisania w przedszkolu. Porady

Dla nas – dorosłych – pisanie jest czynnością tak naturalną, oczywistą i łatwą, że zdajemy się już nie pamiętać, jak to było, kiedy nabywaliśmy tej umiejętności. Często rodziców irytuje i wręcz złości postawa ich dziecka, które wciąż nie może zapamiętać kształtu jakiejś litery, nie potrafi napisać wyrazu, czy zdania bezbłędnie. Pamiętajmy jednak, że nauka pisania to skomplikowany i długotrwały proces, a mózg dziecka musi w nim dostawać jak najwięcej powtórzeń, musi być w ciągłym treningu, a wówczas cel zostanie osiągnięty. Oprócz pracy, jaką podczas pisania wykonuje mózg, ogromną i tytaniczną pracę musi wykonać także ręka dziecka, o której sprawność należy dbać już od najmłodszych lat, kiedy dziecko rozpoczyna naukę w przedszkolu, a nawet i wcześniej.

 

Przygotowanie do nauki pisania

Nauka pisania to proces długofalowy,  który rozpoczyna się bardzo wcześnie. Często nie myślimy o tym, nie przywiązujemy wielkiej wagi do czynności manipulacyjnych i samoobsługowych, których uczy się malutkie dziecko (już nawet w okresie niemowlęctwa). Usprawnianie motoryki małej i dużej u kilkunastomiesięcznego maluszka stają się bardzo ważne dla późniejszego procesu pisania. Manipulowanie zabawkami, przekładanie z rączki do rączki, rzucanie przedmiotami, chwytanie niewielkich elementów i wkładanie ich do sortera – wszystkie te umiejętności nabyte we wczesnym okresie życia, służą rozwojowi czynności samoobsługowych, umiejętności samodzielnego jedzenia, ubierania się, wiązania butów, a w perspektywie właśnie pisania. Nic nie dzieje się samoistnie, wszystko, czego uczymy się w życiu, wymaga pracy, systematycznych ćwiczeń i nieraz wielu prób. Przygotowanie do nauki pisania, to jedno z głównych zadań, jakie w swym programie przewiduje nauczanie przedszkolne. Już trzylatki podlegają procesowi nauki pisania poprzez ćwiczenia motoryki małej – lepienie, ugniatanie, rysowanie i malowanie różnymi technikami, układanie klocków, manipulowanie... to tylko kilka przykładów z bogatej oferty rozwojowej, jaką oferują maluchom przedszkola. Szlaczki (które zyskały niechlubne miano nudnych), wycinanie, łączenie punktów – to już bardziej zaawansowane ćwiczenia przeznaczone dla starszych dzieci – głównie cztero- i pięciolatków. Pamiętajmy, że aby dziecko zaczęło pisać, musi zdobyć umiejętności i wiedzę z wielu obszarów. Aby mogły powstać pierwsze litery, najpierw muszą być opanowane czynności manualne, prawidłowo rejestrowane i zapamiętywane kształty liter, prawidłowa artykulacja oraz orientacja przestrzenna. W procesie nabywania umiejętności czytania, bardzo ważne są ćwiczenia doskonalenia analizy i syntezy oraz ćwiczenia uwagi słuchowej, którą zyskuje się m.in. podczas wspólnego czytania książek.

 

Przygotowanie do nauki pisania w przedszkolu

W pracy dydaktyczno-wychowawczej w przedszkolu, dzieci są przygotowywane w dwu aspektach: wyrabianie gotowości do pisania oraz wprowadzenie elementarnej umiejętności pisania.

Jeśli chodzi o wyrabianie gotowości do pisania, w edukacji przedszkolnej kształtowane są takie obszary rozwoju dziecka, jak:

  • rozwijanie sprawności psychoruchowej - i tutaj przede wszystkim nauczyciele kładą mocny nacisk na rozwijanie orientacji przestrzennej, rozpoznawanie kierunków, usprawnianie ręki prawej i lewej oraz kształtowanie koordynacji oko-ręka;
  • rozwijanie sprawności w zakresie motoryki małej poprzez działania plastyczne (w zależności od wieku dzieci, wykorzystuje się różne techniki, np. przestrzenne, płaskie, a także zabawy ruchowe i graficzne);
  • zapoznanie z symbolami graficznymi i pierwsze próby pisania.

Musimy mieć świadomość, że bez prawidłowej orientacji w przestrzeni, bez rozpoznawania kierunków, nie ma mowy o skutecznym nabywaniu umiejętności pisania. Dlaczego dobra orientacja przestrzenna jest tak ważna w procesie nauki pisania? Rozumienie kierunków wynika przede wszystkim z własnego doświadczenia każdego dziecka, które w początkowej fazie rozwoju i nauki, wszystko, także i kierunki, odnosi do siebie. Jest to niepodzielnie związane z własnym ciałem i przestrzenią, w której się poruszamy. Najpierw dziecko odczuwa kierunki na wprost oraz prawej i lewej strony w odniesieniu d swego ciała. Rozróżnianie prawej i lewej strony jest także początkiem stronnej dominacji, czyli lateralizacji, która  - gdy jest ustalona – stanowi ważny czynnik dla dalszego prawidłowego rozwoju dziecka. W początkowym etapie przyswajania kierunków w przestrzeni, maluch nie rozumie jeszcze zależności położenia przedmiotów względem siebie. Świetnie widać to na dziecięcych rysunkach, na których każda rzecz przedstawiona jest w innym kierunku, co uzależnione jest od zmiany pozycji dziecka przy rysowaniu bądź przesunięciu kartki. W następnym etapie rozwoju orientacji przestrzennej, dzieci potrafią już zauważać zależności położenia i między przedmiotami. Już czterolatki zaczynają rozumieć znaczenie wyrażeń przyimkowych i przysłówków, umieją na rysunkach uwzględnić odległość między przedmiotami, umieszczają elementy rysunku w różnych pozycjach.

Oprócz kształcenia technik rysunku i rozwijania motoryki małej, bardzo ważnymi zadaniami, przygotowującymi dziecko poznawania i utrwalania schematu ciała, są zabawy ruchowe i ćwiczenia równowagi. Wymaga to od dziecka kontroli własnej postawy. Na zajęciach ruchowych dzieci ćwiczą także różne rodzaje chodów kombinowanych, podczas których zmiany kierunków następują bardzo dynamicznie.

Niemniej ważnym aspektem w rozwoju małego dziecka, jest praca nad sprawnością jego rąk oraz nauka odróżniania czynności ręki prawej od lewej. Najlepszymi i zarazem najbardziej oczywistymi aktywnościami, są codzienne ćwiczenia usprawniające samoobsługę oraz zabawy polegające na manipulowaniu, przekładaniu i obracaniu przedmiotami. Tutaj świetnymi propozycjami usprawniającymi motorykę rąk jest rzucanie, toczenie czy chwytanie piłek – raz jedną, a raz drugą ręką. Istotna jest także nauka praksji, czyli planowania ruchu. Chodzi o zapamiętanie pewnych obrazów ruchowych, które są oparte na wyobrażeniach znanych dzieciom. Fajnymi zabawami utrwalającymi kodowanie obrazów w wyobraźni, jest zabawa w kreślenie palcem w powietrzu figur czy liter.

I wreszcie na koniec należy wspomnieć, że dla procesu nauki pisania, bardzo ważnym jest rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Jak przygotować dziecko do nauki pisania?

Najważniejszą sprawą, która jednak wynika ze wszystkich czynników, o których była mowa powyżej, jest uzyskanie przez dziecko sprawności manualnej. Jest ona niezbędna do prawidłowego kreślenia znaków graficznych.

Na czym polega proces pisania?

Oprócz dużej sprawności ręki, w procesie nauki pisania kluczową rolę odgrywają przede wszystkim kiści i trzy palce: kciuk, wskazujący i środkowy. Zdaniem badaczy ruchy pisarskie mają dwojaki charakter. Pierwszy to ruch podbiegający, w wyniku którego powstają linie proste i pętle. Ten ruch nadaje literze kształt i profil i przebiega w płaszczyźnie pionowej. Drugi to ruch postępujący pozwalający na pisanie liter obok siebie w wyrazie, jest to zagospodarowanie płaszczyzny poziomej. Dodatkowo ruchy poziome postępujące wymagają (oprócz zaangażowania palców) także pracy przedramienia i łokcia. Aby mogła powstać wielka litera, muszą angażować się także zginacze nadgarstka. Jak widać – czynność pisania nie należy do łatwych i tak naprawdę angażuje do pracy całą rękę dziecka.

Jak więc uzyskać taką doskonałą sprawność palców i ręki?

Aby mogły powstać kształtne literki, najpierw dziecko musi dużo ćwiczyć, a najlepszymi ćwiczeniami jest wykonywanie m.in. prac plastycznych i stosowanie różnych technik. W uzyskaniu dobrej sprawności ruchów palców, mogą pomóc takie zabawki, jak ta Drewniany bucik - przewlekanka.

o   Malowanie

Usprawnienie palców i całej ręki uzyskujemy także dzięki malowaniu, które wyzwala ruchy powolne i swobodniejsze, niż podczas rysowania. Nie ma też tutaj takiego napięcia i nacisku narzędzia, jak podczas rysowania. Technika malowania ma dla przyszłego pisania ogromne znaczenie ze względu na rodzaj ruchów i pracy mięśni różnych partii ramienia i ręki.

o   Wydzieranie

Umożliwia dziecku bezpośredni kontakt materiału z ręką. Wydzieranie pobudza czucie w opuszkach palców, usprawnia także ruchy palców i powoduje ich silną współpracę. Będzie miało to ogromne znaczenie dla umiejętności prawidłowego trzymania długopisu.

o   Wyszywanie

Choć jest to technika nieco odsunięta na bok, należy pamiętać że przynosi wiele korzyści dla procesu nauki pisania. Podczas wyszywania, wykorzystywane są bowiem te same mięśnie i stawy, które biorą udział w kreśleniu liter.

Pamiętajmy, że proces nauki pisania jest skomplikowany, wymaga podjęcia pracy i ćwiczeń już od najmłodszych lat. Rolą rodziców i nauczycieli jest okazywanie zrozumienia i wsparcia oraz nakierunkowania myślenia dziecka na sukces. Nawet wiele porażek o niczym nie świadczy, ponieważ stanowią one dobry grunt dla sukcesu. Zadbajmy o to, by umożliwiać dziecku kreowanie różnych zabaw pomocnych w wytwarzaniu ruchowych wyobrażeń powstawania kształtów graficznych, co ułatwi prawidłowe odwzorowywanie wyrazów i liter. Zabawą taką mogą być choćby zagadki ruchowe, które umożliwią przeniesienie ruchu obrazu na papier.

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Odpowiadasz na komentarz